باستان شناسان در کاوشهای اخیر خود در جنوب شرقی ایران، به گنجینهای شگفتانگیز دست یافتند: شیشهای کوچک حاوی رژ لب قرمز که قدمت آن به ۴۰۰۰ سال پیش و تمدن جیرفت میرسد. این کشف، دریچهای نو به سوی شناخت فرهنگ و آداب و رسوم زنان در دوران باستان میگشاید و نشان میدهد که میل به زیبایی و آرایش، امری فطری و دیرینه در انسان است.
سفر به اعماق تاریخ
محققان باستان شناس در حفاریهای خود در تپه باستانی جیرفت، واقع در استان کرمان، به بقایای یک تمدن پیشرفته و ناشناخته برخوردند. در میان اشیاء کشف شده از این تمدن، شیشهای کوچک و ظریف توجه آنها را جلب کرد.
تحلیلهای علمی نشان داد که این شیشه، حاوی رنگ لب قرمز رنگی است که از مادهای معدنی به نام هماتیت ساخته شده است. هماتیت به طور طبیعی رنگ قرمز دارد و از دیرباز به عنوان رنگدانه در نقاشی و آرایش مورد استفاده قرار میگرفته است.
راز ماندگاری رژ لب باستانی
اما نکته جالبتر اینجاست که این رنگ لب ساده، تنها از هماتیت تشکیل نشده بود. بررسیهای دقیقتر نشان داد که زنان باستان برای ماندگاری بیشتر و جذابیت رنگ لب، آن را با موادی ارگانیک مانند چربی حیوانی یا روغن گیاهی مخلوط میکردند. این ترکیب، علاوه بر افزایش ماندگاری رنگ، به لطافت و نرمی لبها نیز کمک میکرد.
زنان پیشگام در دنیای مد
کشف این رنگ لب باستانی، نشان میدهد که زنان در دوران باستان نیز به زیبایی و آرایش خود اهمیت میدادند و از لوازم آرایشی مانند رنگ لب استفاده میکردند.
این موضوع، تصور رایج از زنان باستان به عنوان موجوداتی ساده و بیتوجه به ظاهر را به چالش میکشد و نشان میدهد که میل به زیبایی و آراستگی، امری فطری و دیرینه در انسان است.
پنجرهای به سوی دنیای ناشناخته
کشف رژ لب باستانی در تمدن جیرفت، تنها به شناخت فرهنگ و آداب و رسوم زنان در دوران باستان محدود نمیشود. این کشف، اطلاعات ارزشمندی درباره تجارت و تبادل کالا بین تمدنهای باستانی نیز ارائه میدهد. وجود هماتیت در این رنگ لب، نشان میدهد که این ماده از منطقهای دیگر به جیرفت آورده شده است. این موضوع، نشان دهنده وجود روابط تجاری بین تمدن جیرفت و سایر تمدنهای هم عصر آن است.
نکات جالب:
- این رژ لب متعلق به دوران تمدن جیرفت در جنوب شرقی ایران است.
- هماتیت، ماده اصلی این رژ لب، به طور طبیعی ضد آفتاب است و میتواند از لبها در برابر اشعه مضر خورشید محافظت کند.
- کشف این رژ لب نشان میدهد که تجارت و تبادل کالا بین تمدنهای باستانی وجود داشته است.
سخن پایانی
شیشهای کوچک حاوی رنگ لب قرمز، دریچهای نو به سوی دنیای ناشناخته زنان در دوران باستان گشوده است. این کشف، گامی مهم در شناخت فرهنگ و آداب و رسوم این انسانهای پیشرفته و خلاق است.
مطالعات و تحقیقات بیشتر در این زمینه، بدون شک اطلاعات شگفتانگیز و جدیدی را از زندگی زنان در اعماق تاریخ به ارمغان خواهد آورد.
منبع:
Eskandari, N., De Carlo, E., Zorzi, F. et al. A Bronze Age lip-paint from southeastern Iran. Sci Rep ۱۴, ۲۶۷۰ (۲۰۲۴). https://doi.org/10.1038/s41598-024-52490-w